Ροή Ειδήσεων:

Smaller text size Larger text size

ΙΤΕΠ
Ελληνική οικονομία και τουρισμός

13 Μάιος 2004, 00:00

ΙΤΕΠ
Ελληνική οικονομία και τουρισμός

Τουριστική οικονομία

1. Επίδοση του Τουριστικού Τομέα κατά το 2003

Το 2003 ήλθε σε πλήρη επιβεβαίωση των επισημάνσεων του ΙΤΕΠ, ότι ο αλλοδαπός τουρισμός στην χώρα μας, έχει εισέλθει σε δύσβατη ατραπό υπό την πίεση του εντόνου ανταγωνισμού που αντιμετωπίζει από δολλαριακούς κυρίως προορισμούς της Μεσογείου, την επιβράδυνση των συνολικών τάσεων για τους γνωστούς μη οικονομικούς λόγους, την μεγάλη ανατίμηση του ευρώ και με την “σύμφωνη γνώμη” της αδρανούς τουριστικής πολιτικής που επί μακρόν ασκείται από την χώρα.  Η συσσώρευση των πολλών αμαρτιών που έχουν διαπραχθεί απ’ όλους και προεξαρχόντως από την πολιτεία, δημιούργησε εκρηκτικό και αυτοαναφλεγόμενο μίγμα που ενδέχεται, αν η αδράνεια συνεχισθεί, να προκαλέσει υψηλού βαθμού εγκαύματα στον τουριστικό τομέα και την οικονομία.


H υπενθύμιση των αριθμών είναι εν προκειμένω ενδεδειγμένη. Κατά την δεκαετία 1990-2000, οι μεν αφίξεις αυξάνονταν με μέσο ετήσιο ρυθμό 3,7%, η δε εισροή τουριστικού συναλλάγματος με ετήσιο ρυθμό 7,4%. Η αξιόλογη αυτή επίδοση επιτεύχθη παρά την πολιτική υπερτιμημένης δραχμής που ασκήθηκε για την αποκλιμάκωση του πληθωρισμού στα πλαίσια της πολιτικής ικανοποιήσεως των κριτηρίων του Μάαστριχ.


Κατά την πρόσφατη τριετία 2000-2003 η θετική αυτή τάση έχει σαφώς ανατραπεί. Ο μέσος ετήσιος ρυθμός μειώσεως των αφίξεων στην χώρα μας κατά την περίοδο 2000-2003 ήταν, με βάση προσωρινά στοιχεία, (-1,7%), των δε συναλλαγματικών εισπράξεων (-2%). Όπως σε προηγούμενες εκθέσεις επισημάνθηκε η αναστροφή αυτή των τάσεων μεταφράζεται σε δισ. €, καθ’ ον χρόνο το ισοζύγιο τρεχουσών συναλλαγών κατατάσσει την χώρα μας από απόψεως ελλειμματικότητας στις 2-3 πρώτες θέσεις στον κόσμο.


Τα προσωρινά στοιχεία του Π.Ο.Τ. αποκαλύπτουν, ότι πράγματι οι αρνητικές επιπτώσεις από την οικονομική συγκυρία και τις εξωοικονομικές παρεμβολές δεν κατανέμονται συμμέτρως μεταξύ των διαφόρων ανταγωνιστικών της Ελλάδος προορισμών. Οι ρυθμοί μεταβολής των τουριστικών συναλλαγματικών εισπράξεων το 2003 για 9 άμεσα ανταγωνιστικές χώρες έχουν ως κάτωθι:

2003/2002
1. Ελλάς -8,3
2. Ιταλία -2,7
3. Πορτογαλία 2,5
4. Ισπανία 4,1
5. Κροατία 69,6
6. Βουλγαρία 2,0
7. Σλοβενία 6,3
8. Τουρκία 12,0

Φυσικά η επίδοση της Ελλάδος δεν είναι εύλογο να συγκριθεί με τους δολλαριακούς προορισμούς, οι οποίοι συμπίπτει να είναι και φθηνού εργασιακού κόστους προορισμοί. Ωστόσο και η σύγκριση με τους νότιους κοινοτικούς προορισμούς την φέρει εμφανώς υστερούσα. Η υστέρηση δε αυτή δεν είναι λογικό να αποδοθεί μόνον στην απόσταση από τους κύριους ευρωπαϊκούς προορισμούς. Κύριος προσδιοριστικός παράγων υπήρξε η ουσιαστική ανυπαρξία προβολής και διαφημίσεως προσιδιάζουσας στις περιστάσεις – όπως είχε συστηθεί και από τον ΠΟΤ για όλες τις χώρες – καθώς και η ασυδοσία και αρπακτικότητα των τουριστικώς επιχειρούντων, αντιστάσεως μη ούσης. Όπως δε συνήθως συμβαίνει, σ’ αυτές τις συνθήκες, το τμήμα της τουριστικής δραστηριότητας που πλήττεται πρωταρχικά και έντονα είναι το ξενοδοχειακό, το οποίο φέρει και μεγάλο μερίδιο του βάρους που συνεπάγεται η προσέλκυση τουριστών. Διαφημιστική ολιγωρία και εποπτική ολιγωρία χρεώνονται με υψηλό μερίδιο ευθύνης για την τουριστική κακοδαιμονία των τελευταίων ετών.


Το σημαντικό και επικίνδυνο συνάμα μήνυμα από την πορεία του αλλοδαπού τουρισμού στην χώρα μας είναι ότι εμπεριέχει στοιχεία διαρθρωτικού χαρακτήρα κατά κύριο λόγο. Τα στοιχεία αυτά αναφέρονται τόσο στο κόστος παραγωγής, όπως αυτό διαμορφώνεται και με τις παρεμβάσεις του δημοσίου, όσο και στην ολική ποιότητα του παραγομένου προϊόντος. Είναι δε πολλοί οι παράγοντες που συμπράττουν στην διαμόρφωση αυτής της καταστάσεως και, επομένως, απαιτούν συστηματικές δράσεις σε πολλά μέτωπα για την εξουδετέρωσή των. Οι συναλλαγματικές απώλειες για την περίοδο 2000-2003, εξαιτίας της αδράνειας και αβελτηρίας όλων των παραγόντων, εκτιμάται σε 2 δις. ευρώ περίπου.

2. Περιφερειακή Διάσταση των Απωλειών

Πρέπει κατ’ αρχάς να διευκρινισθεί, ότι τα χρησιμοποιούμενα στοιχεία για τις αυξήσεις αφορούν μόνον στις αεροπορικές, και από της απόψεως αυτής ενδέχεται να υπερεκτιμάται η μείωση. Σε συνθήκες αβεβαιότητος, λόγω ανασφάλειας, είναι εύλογο να αναμένεται κάποια υποκατάσταση υπέρ των δια ξηράς και θαλάσσης διακινουμένων. Αυτό σημαίνει, ότι η κατά άφιξη δαπάνη μειώθηκε ταχύτερα παρ’ όσον συνεπάγεται από την μείωση του τουριστικού συναλλάγματος (-8,3%) και την μείωση των αεροπορικώς διακινουμένων (-1,3%). Με βάση ορισμένες ενδείξεις ο μέσος αριθμός διανυκτερεύσεων, λόγω μειώσεως των οικογενειακού τύπου διακοπών, σημείωσε κάποια μείωση, ακριβώς εξ αιτίας του αισθήματος ανασφάλειας. Θα μπορούσε κανείς να συμπεράνει ότι υπάρχουν σημαντικές εκπτώσεις, κυρίως στους προσφιλείς προορισμούς, στις τιμές που εισέπραξαν τα καταλύματα ανά διανυκτέρευση.
Η περιφερειακή εικόνα αποκαλύπτει γενικευμένη μείωση των αφίξεων στην νησιωτική Ελλάδα. Οι μειώσεις στους δύο μείζονες νησιωτικούς προορισμούς, την Κρήτη και τα Δωδεκάνησα, είναι της τάξεως του 2% και 4% αντιστοίχως. Πολύ μεγαλύτερες ήταν οι μειώσεις στις Κυκλάδες και τα νησιά του Ανατολικού Αιγαίου με ακραίες περιπτώσεις την Λήμνο και την Χίο (μικροί προορισμοί) όπου οι μειώσεις είναι της τάξεως των 30%. Και στα Επτάνησα όπου το 2002 είχαν δείξει κάποια αντοχή στην πτωτική τάση, το 2003 η ανθεκτικότητα υποχώρησε ώστε το συνολικό αποτέλεσμα να είναι οριακά αρνητικό.
Ο τουρισμός στην ηπειρωτική Ελλάδα, περιλαμβανομένου και του τουρισμού πόλεων, εμφανίζεται σε οριακά καλύτερη κατάσταση σε σύγκριση με τις λοιπές περιοχές, χωρίς αυτό να σημαίνει ότι η κατάσταση καθ` αυτήν είναι καλή.
Εν συνόψει, το προολυμπιακό έτος μάλλον πραγματοποίησε αρνητικό ρεκόρ, με βάση την διεθνή εμπειρία. Απομένει να διαπιστωθεί αν θα υπάρξει αντίστοιχο ρεκόρ και κατά το, τόσα υποσχεθέν, ολυμπιακό έτος.

3. Προβλέψεις


Κατ` αρχήν, υπό ομαλές συνθήκες, θα ανέμενε κανείς ένα τόσον σημαντικό διεθνές γεγονός, όπως είναι οι ολυμπιακοί αγώνες, να προκαλέσει για τη φιλοξενούσα το γεγονός χώρα, μια ανεπανάληπτη για αυτήν  αύξηση της εισροής τουριστών και ακόμη μεγαλύτερη αύξηση των τουριστικών εισπράξεων. Η προγραμματισμένη ή αυτόνομη προβολή και διαφήμιση και ο συνδυασμός της εκ του σύνεγγυς παρακολουθήσεως των αγώνων και της ευκαιρίας επισκέψεως μοναδικών αρχαιολογικών χώρων στον ευρύτερο περίγυρο της πρωτεύουσας, συνιστούν ισχυρά κίνητρα κυρίως για όσους δεν έτυχε να έχουν επισκεφθεί για διακοπές την Ελλάδα, και μάλιστα την πρωτεύουσα.


Ωστόσο όπως τα πράγματα έχουν εξελιχθεί είναι εξαιρετικώς δύσκολο ακόμη και υποκριτικά να παραστήσει κανείς τον αισιόδοξο. Υπάρχουν σοβαροί αντικειμενικοί λόγοι που υπαγορεύουν, αν όχι ρητώς απαισιόδοξη, οπωσδήποτε όμως αυστηρώς συντηρητική εκτίμηση των μελλουμένων. Εν πρώτοις, η βελτίωση της ποιότητας του τουριστικού προϊόντος και της τιμής του, ώστε να καταστεί ανταγωνιστικό με το προϊόν των νέων προορισμών της Μεσογείου, δεν είναι εφικτό να συντελεσθεί σε τόσον σύντομο χρόνο, όσος απομένει μέχρι την διεξαγωγή των αγώνων. Η διαφορά τιμών με τους αναδυόμενους ανταγωνιστικούς προορισμούς, συμπράττοντος και του υπερτιμημένου ευρώ, είναι τόσον μεγάλη ώστε να καθιστά προβληματική ακόμη και μια ήπια υπέρβαση του προσφάτως επιτευχθέντος απογοητευτικού επιπέδου.


Πέραν της γενικής αυτής θεωρήσεως, που θεμελιώνεται στις πρόσφατες εμπειρίες αλλά και στην εμμένουσα υφεσιακή κατάσταση σε μεγάλες πηγές προελεύσεως της Δ. Ευρώπης, η εικόνα της ολυμπιακής Ελλάδος στο εξωτερικό σύμφωνα με μαρτυρίες επισκεπτών σε μεγάλης εμβέλειας τουριστικές εκθέσεις (Βερολίνο, κ.α ) είναι επιεικώς απούσα. Ελέχθη χαρακτηριστικά ότι η προβολή της Πορτογαλίας ως διοργανώτριας χώρας του Ευρωπαϊκού πρωταθλήματος ποδοσφαίρου είναι τόσο εντυπωσιακή ώστε να εκμηδενίζει την ούτως η άλλως ασθενή παρουσία της Ελλάδος, ως διαφημιζόμενου προορισμού.


Όλες οι ενδείξεις συγκλίνουν στο συμπέρασμα ότι οι επιλογές των Ευρωπαίων έχουν προσδιορισθεί για την τρέχουσα τουριστική περίοδο πρωτευόντως από τον παράγοντα “value for money”, όπως αυτό έχει διαμορφωθεί από το ρόλο που διαδραματίζουν τα γραφεία διακινήσεως τουριστών, αλλά και από την αυτοδυσφήμιση στην οποία επιδοθήκαμε λίαν επιτυχώς κατά την πιο πρόσφατη περίοδο. Ο παράγων ασφάλεια, όπως τουλάχιστον προκύπτει από τις πληροφορίες περί πρωτοφανούς αυξήσεως της ζητήσεως του τουριστικού προϊόντος χωρών μεσογειακών δολλαριακών προορισμών, όπως είναι η Τουρκία και η Αίγυπτος, φαίνεται να παίζει όλως δευτερεύοντα ρόλο ως παράμετρος προσδιοριστική της αποφάσεως για διεθνές ταξίδι στον μεσογειακό χώρο. Η μείωση των τιμών στα ξενοδοχεία, που απαιτείται για να καταστούμε ανταγωνιστικοί είναι τόσο μεγάλη, ώστε να μη συνιστάται ως πολιτική προσελκύσεως, λόγω των βλαπτικών μακροπροθέσμων επιπτώσεων που έχει.


Το πλήθος των παραμέτρων, θετικών και αρνητικών, που εισέρχονται στην παρούσα πρόβλεψη είναι μεγάλο και με αμφιλεγόμενες επιδράσεις, ώστε να αποτελεί λογική διαφυγή η πρόβλεψη για στασιμότητα· κατά προτίμηση στασιμότητα στις συναλλαγματικές εισπράξεις. Ωστόσο, για ένα Ολυμπιακό έτος, σε μια χώρα πλούσια σε μνημεία και δυνατότητες για ευχάριστες διακοπές, είμαστε υποχρεωμένοι να δεχθούμε, έστω και προσωρινώς, κάποια, έστω και ήπια ανάκαμψη.

Share |
Σχολίασε κι εσύ...












* Τα πεδία με "*" είναι υποχρεωτικά.
* Δεν επιτρέπεται κώδικας HTML.
* Το Email και το Τηλέφωνό σας δεν θα εμφανίζονται.
Ads by TDN

Μικρά & Ενδιαφέροντα

Παρουσιάσεις Εταιριών

Παρουσιάσεις Προϊόντων

Οι αναγνώστες μας στο Facebook

Αγγελίες

Μια Φωτογραφία μιλάει

Συνέδρια - Ημερίδες - Εκθέσεις

Φωτορεπορτάζ

Οι αναζητήσεις του Μορφέα

Ημερολόγιο Τουριστικών Εκθέσεων

↑ top